نشست سخنگوی وزارت امور خارجه با اصحاب رسانه؛ دهم فروردین

..

 بسم الله الرحمن الرحیم

 خیلی خوش آمدید به اولین جلسه سخنگویی سال ۱۴۰۵، دهم فروردین ماه و سی و یکمین روز از دفاع جانانه ملت ایران در برابر تجاوز اهریمنی آمریکا و رژیم صهیونیستی. ما امسال بهار را در حالی شروع کردیم که ایران ما در معرض تجاوز نابکارترین رژیم های موجود روی زمین قرار گرفت، اما در این سی و یک روز ملت ایران نشان دادند که وقتی پای خانه و کاشانه و هویت و  فرهنگ‌شان باشد،  با چنگ و دندان از عزت و کیان ایران دفاع می‌کنند، چنگ و دندان ما «خیبرشکن» و «خرمشهر» و «آرش» و «شاهد» است که با تمام توان توسط مدافعان میهن اسلامی‌به سمت متجاوزان شلیک می‌شود.

ما در این یک ماه شاهد شنیع ترین جنایات بین‌المللی بودیم. در اولین روز از تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی، همزمان که رهبران و فرماندهان ما در تهران مورد حمله تروریستی قرار گرفتند، کودکان ایرانی و دانش آموزان ایرانی در مقدس‌ترین مکان همه همان مدرسه است، مورد هجمه قرار گرفتند. یاد و خاطره همه شهدای‌مان، رهبر شهیدمان را و فرماندهان شجاع‌مان و کودکان مینابی، دانش آموزان مینابی، معلمان‌شان و همه کسانی که در این سی و یک روز جان‌شان را در راه عزت و مانایی ایران تقدیم کردند، گرامی می‌داریم و پیمان می‌بندیم که با تمام توان برای صیانت از کیان ایران، این مسیر کاملا حق را ادامه بدهیم.

من فکر می‌کنم اگر بخواهیم خلاصه بکنیم اتفاقات این سی و یک روز را می‌توانیم بگوییم بزرگترین قربانی جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیوینستی علیه ایران حقوق بشردوستامه بین‌المللی و حقوق بشر بود. در هشتاد سال گذشته از زمان تاسیس سازمان ملل متحد تاکنون شما مورد مشابهی را نمی‌توانید پیدا کنید که در عرض یک ماه چنین جنایات شنیعی اتفاق افتاده باشد که همه معیارهای جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و احتمالا نسل‌کشی را در درون خودش داشته باشد، هم از حیث اهدافی که توسط متجاوزان مورد حمله قرار گرفته و هم از حیث قساوت و سنگدلی که در کشتار انسان‌های بی گناه شاهد آن بودیم.

حمله به دانشگاه‌ها، حمله به مراکز فرهنگی، حمله به مراکزی که برای تک تک ایرانیان و برای همه آدم‌ها اهمیت دارد، بخشی از تمدن  بشری است، بخشی از میراث مشترک بشری است که در فهرست آثار متعلق به کل انسان‌ها در یونسکو ثبت شده است. تعداد زیادی از اماکن فرهنگی ما در اصفهان، در تهران و در شهرهای دیگر مورد هجمه قرار گرفته است.

 حمله به بیمارستان‌ها، به ساختمان‌های هلال احمر، حمله به مناطق مسکونی، همه اینها مصداق‌های جنایت جنگی است. حمله به زیرساخت‌هایی که همه مردم برای تداوم زندگی عادی‌شان به آن وابسته هستند، زیرساخت‌های انرژی و برق ایران. دیشب شاهد بودیم که به‌دلیل حمله‌ای که به پست‌های برق در تهران و کرج صورت گرفت، بخشی از مناطق تهران و کرج دچار خاموشی شد، در عین حال باید واقعا دست مریزاد گفت به مهندسین و کارکنان وزارت نیرو که با تلاش شبانه‌روزی سعی می‌کنند ایران را روشن نگه دارند در برابر تاریکی‌دوستان سیاه‌پسند که سعی می‌کنند با حمله به زیرساختهای انرژی ایران زندگی عادی مردم را مختل بکنند.

ما همه این موارد و همه این جنایات را به صورت مستندسازی می‌کنیم. این وظیفه ای است که ما هم برای پیگیری جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا باید انجام بدهیم و هم برای ثبت در تاریخ، برای اینکه هم مردمان خودمان و هم در آینده نسل‌های آتی بدانند ادعاهایی که در مورد کمک به مردم ایران مطرح می‌شد، فریبی بیش نبود. در سخنان‌شان هم به خوبی هویداست که با هویت و تاریخ و فرهنگ ایران کار دارند. توهین‌هایی که به مردم ایران صورت می‌گیرد، مردم ایران را دیوانه می‌خوانند، مردم ایران شرور و منفور می‌خوانند، اینکه به گذشته‌های دور ارجاع می‌دهند برای توجیه حملات امروز به ایران، غافل از اینکه ایران به عنوان تمدنی برآمده از عمق تاریخ به عنوان پویاترین تمدن ماندگار روی زمین به خوبی می‌داند چه طور با دشمنانش برخورد بکند، می‌داند چگونه آنها را مقهور اراده خودش بکند.

ما اسنادی را تهیه کردیم که حتما منتشر می‌کنیم و  در اختیار دوستان رسانه‌ای هم خواهیم گذاشت، هم در مورد فهرست اماکن تاریخی و فرهنگی که آسیب دیده است و هم در مورد جنایات متعددی که (متجاوزان) در اقصی نقاط کشور در این سی و یک روز مرتکب شدند.

جا دارد قبل از ورود به سوال و جواب من تشکر بکنم از همه دوستان رسانه‌ای و همه خبرنگاران که هم برای آگاهی رسانی به افکار عمومی داخلی و بین المللی تلاش می‌کنند و هم برای جلوگیری دفن حقیقت. کاری که رژیم صهیونیستی و آمریکا در این مدت انجام دادند، همزمان با تجاوز و تعرض به سرزمین ایران، پیشبرد یک جنگ رسانه‌ای و یک جنگ شناختی است برای اینکه واقعیات را و حقایق را وارونه جلوه بدهند و اجازه ندهند آنچه که در حال وقوع هست، به سمع و نظر مردم دنیا برسد. بنابراین نقش شما بسیار مهم است برای روشن نگهداشتن حقیقت.

 حمله‌ای که به عنوان بخشی از الگوی رفتاری رژیم صهیونیستی شاهد آن هستیم علیه خبرنگاران و علیه رسانه‌ها در چارچوب همین حقیقت کُشی است. دیروز ما شاهد تعرض رژیم صهیونیستی به دفتر شبکه العربی بودیم، دفترشان آسیب دید. روز قبل از آن حمله‌ای که در لبنان صورت گرفت، خبرنگاران المیادین و المنار به همراه یکی از تصویربرداران‌شان به شهادت رسیدند و فهرست بسیار طولانی از خبرنگاران و اهالی رسانه که در سه سال گذشته در لبنان، در فلسطین اشغالی به شهادت رسیدند، گویای این واقعیت است که رژیم صهیونیستی همزمان با تعرض و جنایت در مناطق مختلف، نسل کشی در فلسطین اشغالی، جنایات جنگی در لبنان و جنایاتی که الان در ایران در حال ارتکاب است، به طور خاص حوزه خبر و عرصه رسانه را دشمن خودش تلقی می‌کند، علیرغم تصریحی که در حقوق بشردوستانه بین المللی وجود دارد، معاهدات ژنو ۱۹۴۹ در مورد احترام به خبرنگار و رسانه خیلی روشن هست و صراحتا هرگونه تعرض به خبرنگار و رسانه به‌عنوان جنایت جنگی تعریف شده است. با وجود این می‌بینیم که رژیم صهیونیستی به هیچ یک از این اصول و قواعد پذیرفته شده بین‌المللی وقعی نمی‌گذارد و کمامان تعداد زیادی از خبرنگاران و اصحاب رسانه را مورد هجمه قرار می‌دهد.

 وظیفه ما گفتن است. وظیفه شما بیانه این واقعیات است تا وجدان جامعه بین المللی دچار کرختی و سستی نشود. اتفاقاتی که در همین دو روز گذشته در بسیاری از شهرهای آمریکا و اروپا اتفاق افتاد، اتفاق مهمی است، اینکه افکار عمومی‌به خوبی دریافته است که این جنگ یک جنگ غیرقانونی و تجاوزکارانه است، نه فقط علیه ایران، بلکه علیه منطقه و علیه کل دنیا است. نتیجه اینکه باید به این مسیر روشنگری و بیان حقایق ادامه داد با این امید که افکار عمومی دنیا بیش از پیش به بحران برآمده از طمع‌ورزی و جنایت‌پیشگی آمریکا و رژیم صهیونیستی پی ببرند.

سوال: با وجود اصرار کشورمان بر سیاست حسن همجواری در قبال کشورهای همسایه، به‌ویژه کشورهای عربی خلیج فارس، از جمله در قبال ایرانیان مقیم این کشورها، شاهدیم که برخی از این کشورها، مانند امارات، خلاف حسن نیت و مشی مداراجویانه ایران، در ائتلاف متجاوزان آمریکایی–صهیونیستی قرار گرفتند و حتی، برخلاف تکذیب دولت‌های عربی، رئیس‌جمهور آمریکا از مشارکت آنها در تجاوز علیه ایران قدردانی کرد. این در حالی است که روند رویدادها اثبات کرده است که ادامه فعالیت پایگاه‌های نظامی و حضور نظامی آمریکایی در این کشورها، امنیت امور را تأمین و تضمین نکرده است. سؤال من این است که ادامه رویکرد خصمانه این دولت‌ها چه تأثیری در نظم و ترتیبات امنیتی منطقه در دوران پس از جنگ خواهد داشت؟

پاسخ: من چند نکته را در پاسخ به شما می‌توانم بیان کنم. یکی اینکه ما با همه کشورهای منطقه و حاشیه جنوبی خلیج فارس همسایه بوده‌ایم و علی‌الابد همسایه خواهیم ماند؛ بنابراین دوراندیشی اقتضا می‌کند که ما در هر شرایطی به یاد داشته باشیم دیگران خواهند رفت و ما در اینجا، به عنوان همسایه خواهیم ماند.

 ما با همه کشورهای منطقه و همسایه دارای عُلقه‌های فرهنگی، دینی و اقتصادی هستیم. هیچ‌گاه کشورهای منطقه را دشمن خود تلقی نکرده‌ایم و نمی‌کنیم. بارها تأکید کرده‌ایم که عملیات‌های دفاعی ایران علیه پایگاه‌های نظامی و امکاناتی است که منشأ و مبدأ تجاوز علیه ایران هستند.

موضع ایران هم منطقی است، هم بر اساس حق ذاتی دفاع مشروع وفق حقوق بین‌الملل است و هم اخلاقی است. مگر می‌توان اجازه داد ایران و ایرانیان در معرض تهاجم غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار بگیرند، از امکانات موجود در خاک کشورهای منطقه استفاده شود و نیروهای مسلح ما ساکت بمانند؟ وظیفه هر حاکمیتی اقتضا می‌کند که در چنین مواردی با تمام توان پاسخ دهد. این یک حق ذاتی است که در ماده ۵۱ منشور ملل متحد به‌صراحت مورد شناسایی قرار گرفته است.

اعلام اینکه «ما بخشی از جنگ نیستیم» کفایت نمی‌کند. در موارد قبلی هم این مواضع بیان شده و ما استقبال کرده‌ایم، چون همه کشورها به‌خوبی می‌دانند که هرگونه اجازه استفاده از قلمروشان برای اقدام تجاوزکارانه علیه کشور دیگر، خلاف حقوق بین‌الملل است و آنها را بخشی از عملیات تجاوزکارانه می‌کند.

با این حال، در عمل، همان‌گونه که شما و افکار عمومی جهان شاهد هستید، آمریکا به‌صورت مستمر از پایگاه‌های نظامی خود در خاک کشورهای همسایه استفاده می‌کند. خبرهایی که اخیراً منتشر شده، مبنی بر آسیب دیدن هواپیماهای آمریکایی در پادگان‌های نظامی مستقر در کشورهای همسایه، به‌خوبی نشان می‌دهد که خاک این کشورها، خواسته یا ناخواسته، مورد استفاده متجاوزان علیه ایران قرار می‌گیرد.

 بنابراین، کاری که ایران انجام می‌دهد، دفاع از خود است و حمله به کشورهای منطقه محسوب نمی‌شود. خواهش می‌کنم دوستان قدری رعایت کنند؛ ببینید، آنچه ایران انجام می‌دهد دفاع از خود است و نباید به‌عنوان اقدام خصمانه علیه هیچ کشوری تلقی شود.

انتظار ما از کشورهای همسایه این است که به تعهدات حقوق بین‌المللی خود، به تعهدات اخلاقی‌شان و به اصول برادری و حسن همجواری پایبند باشند و اجازه ندهند که خاک و امکانات‌شان مورد سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی برای حمله به یک کشور همسایه قرار گیرد.

این جنگ فقط جنگی علیه ایران نیست؛ می‌تواند منشأ فتنه و تفرقه‌انگیزی برای آینده باشد. شما اشاره کردید که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد؛ آینده را زمانی می‌توانیم تضمین کنیم - آینده‌ای مبتنی بر صلح، همکاری و حسن همجواری - که امروز را مراقبت کنیم. در رفتارهایی که داریم و در مواضعی که اتخاذ می‌کنیم، از ایران نباید انتظار داشت که به‌صورت یک‌جانبه خویشتن‌داری نشان دهد.

ایران مورد تجاوز غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی است و این دو رژیم آگاهانه و به‌صورت صریح و روشن از امکانات کشورهای منطقه استفاده می‌کنند. در مورد خاص امارات، شما بهتر از من می‌دانید که در رشد و شکوفایی این کشور، چه میزان از نقش ایرانیان -مغزهای ایرانی، ثروت ایرانی و تلاش ایرانیان-مؤثر بوده است. ایرانیان در امارات با تمام توان برای شکوفایی اقتصادی این کشور تلاش کرده‌اند و لذا انتظار می‌رود که با آینده‌نگری، با هم‌وطنان ما رفتار شود.

به‌عنوان جمهوری اسلامی ایران و به‌عنوان وزارت امور خارجه، ما موظف هستیم از حقوق و منافع اتباع خود در هر کجا، از جمله در کشورهای حاشیه خلیج فارس، حمایت کنیم.

سوال: برخی معتقدند که ایران باید همزمان با ادامه جنگ، یک طرح سیاسی برای پایان دادن به جنگ نیز طراحی، تهیه و پیگیری کند. اساساً به نظر شما، ارائه و تهیه چنین طرحی از سوی ایران که مورد تجاوز قرار گرفته، می‌تواند راهگشا، صحیح و از موضع عزت باشد یا نه؟

پاسخ: ما اکنون در شرایطی قرار داریم که همه توان‌مان و همه حواس‌مان باید متمرکز بر دفاع از کیان ایران باشد. تصمیم‌گیری در مورد جنگ و صلح تکلیفش روشن است؛ طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، هرگاه که لازم باشد، در مورد مباحث مرتبط با این جنگ تصمیم‌گیری خواهد شد، وفق قانون اساسی و بر اساس تشخیصی که مراجع ذی‌صلاح کشور خواهند داد.

 در شرایطی که شما شاهد هستید رژیم صهیونیستی و آمریکا بر حملات خود افزوده‌اند، هم بر شدت آن و هم بر جنایاتی که مرتکب می‌شوند. زیرساخت‌ها را مورد حمله قرار می‌دهند و بنیان‌های علمی و دانش کشور را هدف قرار داده‌اند، در چنین شرایطی فکر می‌کنم منطقی است که همه تمرکز ما بر دفاع از کیان کشور باشد.

 دستگاه دیپلماسی نیز، همراه و همگام و هماهنگ با نیروهای مسلح، وظایف خود را پیش می‌برد؛ هم در تبیین واقعیات جنگ از طریق تماس و رایزنی با کشورهای منطقه و سایر کشورها و سازمان‌های بین‌المللی، چرا که مهم است دنیا بداند چه اتفاقی در حال وقوع است، و هرگاه هم لازم باشد، دیگر مأموریت‌هایی که به دستگاه دیپلماسی محول می‌شود، در هماهنگی با بخش‌های ذی‌ربط نظام، حتماً انجام خواهد شد.

سوال: در مصاحبه اخیرتان اشاره کردید که ایران از طریق میانجی‌ها پیشنهادهایی را دریافت کرده که به نظر شما حداکثری و غیرمنطقی بوده است. هم‌زمان، گمانه‌هایی نیز در رسانه‌ها و حتی برخی خبرگزاری‌های رسمی مطرح شده، مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی ایران از طریق همین میانجی‌ها به طرح‌هایی—که برخی از آنها به‌عنوان طرح ۱۵ ماده‌ای دولت آمریکا یاد می‌شود—پاسخ داده است. به نظر می‌رسد اسلام‌آباد نیز اعلام آمادگی کرده به‌عنوان واسطه رسمی‌پیام‌رسانی بین تهران و واشنگتن عمل کند.

به‌طور مشخص بفرمایید آیا پاسخی از سوی ایران نسبت به این طرح‌ها ارسال شده است؟ چه میزان از صحبت‌های حضرت‌عالی درباره پیشنهادهای غیرمنطقی، مربوط به همان طرح ۱۵ ماده‌ای است؟ و لطفاً بفرمایید مهم‌ترین محورهای ایران برای حضور در چنین گفت‌وگوهایی چه خواهد بود؟

پاسخ: آنچه بنده عرض کردم این بود که اولاً هیچ مذاکره مستقیمی تا الان با آمریکا نداشته‌ایم. از آخرین دور مذاکراتی تا کنون، آنچه مطرح بوده، پیام‌هایی بوده که از طریق برخی واسطه‌ها، از جمله پاکستان، دریافت کرده‌ایم؛ مبنی بر تمایل و درخواست آمریکا برای مذاکره.

 فکر می‌کنم بسیار طبیعی است که وقتی سخن از مذاکره و دیپلماسی از طرف آمریکا مطرح می‌شود، همه شاخک‌ها حساس می‌شود. من نمی‌دانم چه تعداد—حتی در درون آمریکا—ممکن است ادعاهای آمریکا برای دیپلماسی را جدی بگیرند.

واکنش‌ها و بازتاب‌ها را به‌خوبی خودتان می‌توانید رصد کنید که چه میزان، دنیا دیپلماسی آمریکا یا ادعای آن برای دیپلماسی را معتبر می‌داند.

تکلیف ما روشن است. برخلاف طرف مقابل که مدام تغییر موضع می‌دهد—حرف‌های متناقض، رفتارهای ضدونقیض و مواضع متفاوت در میان مقام‌های مختلف‌شان—جمهوری اسلامی ایران از ابتدا موضع خود را در رابطه با موضوعات مختلفی که در رسانه‌ها مطرح بوده، به‌روشنی بیان کرده است. ما به‌خوبی می‌دانیم که چارچوب مدنظرمان چیست.

عرض کرده بودم مطالبی که به ما منتقل شده—فارغ از هر عنوانی که بخواهید بر آن بگذارید، ۱۵ بندی یا کمتر یا بیشتر—درخواست‌هایی بسیار زیاده‌خواهانه، غیرواقع‌بینانه و غیرمنطقی بوده است.

نشست‌هایی که پاکستان با کشورهای همسایه دارد، چارچوبی است که خودشان تأسیس کرده‌اند و ما در این چارچوب مشارکتی نداشته‌ایم. اینکه کشورهای منطقه و همسایه دغدغه صلح و امنیت داشته باشند، امر مبارکی است.

در عین حال، خواسته منطقی جمهوری اسلامی ایران این است که هر کشوری یا هر طرفی—یا مجموعه‌ای از کشورها—که به موضوع جنگ در منطقه می‌پردازند، حتماً توجه داشته باشند که این جنگ و این تجاوز را کدام طرف آغاز کرده است. باید نگاه واقع‌بینانه و منصفانه‌ای به وقایع داشته باشند.

نمی‌شود از یک طرف بخواهند که خویشتنداری کند یا رفتار خاصی از خود نشان دهد، در حالی که باید همگان در نظر داشته باشند که این جنگ را ایران شروع نکرده است. ایران در میانه یک روند دیپلماتیک، برای دومین بار در عرض ۹ ماه مورد شبیخون قرار گرفت.

تکرار این واقعیت، اینکه ایران در میانه مذاکرات، برای دومین بار مورد حمله قرار گرفت، از آن جهت است که دنیا فراموش نکند ایران، به‌عنوان یک بازیگر منطقی و مسئولیت‌پذیر، وارد روند دیپلماتیک شد و این آمریکا بود که در هر دو نوبت، میز مذاکره را منهدم کرد.

 مواضع ما بسیار روشن است. هر زمان که به جمع‌بندی برسیم، به نحو مقتضی منعکس خواهیم کرد؛ چراکه هم به خود اطمینان و اعتماد داریم، هم می‌دانیم چه می‌خواهیم و هم می‌دانیم کدام موارد، از نظر ما، به‌هیچ‌وجه قابل پذیرش نیست.

سوال: آقای گروسی در مصاحبه‌ای صراحتاً بیان کردند که تنها راه نابودی برنامه هسته‌ای ایران، بمباران اتمی است. می‌خواستم موضع رسمی وزارت امور خارجه را در این‌باره بفرمایید. همچنین، ما شاهد این بودیم که در روزهای گذشته تأسیسات صلح‌آمیز ایران در خنداب و همچنین نیروگاه بوشهر مورد هجمه دشمن قرار گرفت. اقدامات ایران در این خصوص چگونه خواهد بود و آژانس تا کنون چه واکنشی نشان داده است؟

پاسخ: اقداماتی که آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران انجام دادند، مطلقا غیر قانونی و جنایت است. هم بر اساس قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل و هم بر اساس قطعنامه آژانس ۵۳۳، این اقدام مطلقاً غیرقانونی و جنایتکارانه است.

تأسف‌بارتر از این اقدام جنایتکارانه، بی‌تفاوتی آژانس و شخص مدیرکل آژانس است که در واقع برای چندمین بار رویکرد بسیار نادرستی را در قبال تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، مشخصاً علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، اتخاذ کرد و به‌جای محکوم کردن متجاوزان و پاسخگو کردن آنها، در مصاحبه‌های خود عبارات و گزاره‌هایی را به کار می‌برد که مشکلات را پیچیده‌تر می‌کند.

نکته‌ای که شما اشاره کردید البته به این شکل نبوده، ولی حتی صرف بیان چنین احتمالی از طرف فردی که مسئولیت اطمینان از عدم اشاعه هسته‌ای را دارد، غیرقابل پذیرش است. شوربختانه مدیرکل آژانس در این دو سال کارنامه و عملکرد قابل دفاعی از خود بر جای نگذاشته است؛ هم از طریق گزارش‌ها و رویکردهایی که شائبه سیاسی‌کاری آژانس را روزبه‌روز بیشتر می‌کند و هم به دلیل موضع‌گیری‌هایی که بی‌طرفی آژانس و ماهیت فنی آن را زیر سؤال برده است.

در چنین شرایطی که تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز یک کشور مورد هجوم قرار می‌گیرد، اولین کاری که آژانس، شورای حکام و شخص مدیرکل باید انجام دهند، محکوم کردن این موارد و درخواست توقف و پاسخگویی از سوی طرف‌های حمله‌کننده است؛ اما ما شاهد چنین چیزی نبوده‌ایم.

 ما، طبعاً، کار خودمان را باید انجام دهیم؛ هم مکاتبات لازم با سازمان ملل انجام شده و هم رایزنی‌های لازم با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی صورت گرفته است. فارغ از اینکه متأسفانه آژانس نتوانسته در این مدت به مسئولیت خود عمل کند، اما به‌عنوان یک نهاد حقوقی که ما در آن عضویت داریم، مطالبه ما همچنان به قوت خود باقی است.

سوال:آقای زلنسکی در سفری که به کشورهای متحد آمریکا در خاورمیانه داشتند، به آنها پیشنهاد کمک نظامی علیه ایران را داده‌اند. واکنش شما به این سفر و این پیشنهاد چیست؟ و با توجه به حمایت سیاسی و نظامی ایشان از جنگ علیه ایران و طرح موضوع ترور رهبر و مقامات ایرانی، آیا ایشان از نظر ایران یک هدف مشروع تلقی می‌شوند؟

پاسخ:من فکر می‌کنم کشورهایی که ایشان به آنجا سفر کرده‌اند، حتماً هوشمندتر از آن هستند که اجازه دهند چنین شخصی که کشور خود را طی چهار سال گذشته در معرض یک جنگ بسیار مخرب قرار داده و چنین فجایعی را برای مردم اوکراین رقم زده به دنبال سرکیسه کردن آنها باشد.

اساساً چنین رفتارهایی، یعنی متصل کردن منازعه اوکراین که ریشه‌های خاص خود را دارد، با اتفاقاتی که در منطقه ما در حال وقوع است، از جمله تجاوز نظامی‌بسیار آشکار آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، یک اشتباه محاسباتی بسیار فاجعه‌آمیز است.

من اطمینان دارم که کشورهای منطقه در چنین دامی نخواهند افتاد. اوضاع در منطقه ما به اندازه کافی پیچیده است و پیچیدگی آن نیز دلیل روشنی دارد؛ دلیلش این است که آمریکا و رژیم صهیونیستی جنگی را علیه ایران آغاز کرده‌اند و در این مدت تلاش کرده‌اند کشورهای منطقه را نیز به این جنگ بکشانند.

ما البته واقعاً تقدیر می‌کنیم از اینکه برخی از کشورهای منطقه بسیار هوشمندانه این توطئه آمریکا و رژیم صهیونیستی را تشخیص داده‌اند، دست آنها را خوانده‌اند و تلاش می‌کنند که بخشی از این جنگ و تجاوز غیرقانونی علیه ایران نباشند.

سوال: ما یک توافق امنیتی با عربستان با میانجی‌گری چین داشتیم. اکنون شاهد گفتمان جدیدی از سوی آقای ترامپ در خصوص عربستان و جنگ با ایران هستیم که مطرح می‌کند آقای بن‌سلمان کمک‌هایی به آمریکا در خصوص حمله به ایران کرده است. می‌خواهم درباره روابط دیپلماتیک با عربستان بدانم که اکنون در چه وضعیتی است؛ آیا گفت‌وگویی با عربستان در خصوص این گفتمان آقای ترامپ داریم؟ و همچنین خود عربستان چه روابطی با ما امروز دارد؟

پاسخ: روابط دیپلماتیک ما با عربستان برقرار است؛ سفیرمان فعال است و ارتباطات و تماس‌ها ادامه دارد. نگرانی‌ها و ملاحظات خود را به‌صراحت بیان کرده‌ایم. تعهد عربستان و دیگر کشورهای منطقه نیز بسیار روشن است؛ طبق حقوق بین‌الملل و اصل حسن همجواری، کشورها مجاز نیستند به هر نحوی امکانات و قلمرو خود را در معرض استفاده طرف‌های متجاوز علیه یک کشور دیگر قرار دهند. این اقدام هم مسئولیت بین‌المللی آنها را به‌دنبال دارد و هم کشور مورد حمله را مجاز می‌کند برای اقدامات دفاعی از خود.

 به‌هیچ‌عنوان مطلوب جمهوری اسلامی ایران نیست که مجبور شود عملیات‌های دفاعی خود را در خاک کشورهای منطقه انجام دهد. نیروهای مسلح ما شرافتمندانه و دوراندیشانه عمل می‌کنند و اقدامات دفاعی خود را علیه کشورهای همسایه نمی‌دانند.

بسیار روشن است که آمریکا و رژیم صهیونیستی از امکانات کشورهای منطقه برای حمله به ایران استفاده می‌کنند و در چنین شرایطی، حقوق بین‌الملل و حق ذاتی دفاع مشروع، ما را مجاز می‌کند که در دفاع از خود، منشأ و مبدأ این تجاوزها را مورد هدف قرار دهیم.

همین چند روز پیش خبرهایی منتشر شد که سوخت‌رسان‌های آمریکا در پایگاه‌هایی در عربستان فعالیت می‌کنند؛ در سایر کشورهای همسایه منطقه نیز وضعیت به همین ترتیب است.

خواسته ما بسیار روشن است؛ از کشورهای منطقه واقعاً انتظار داریم که وفق اصل حسن همجواری و حقوق بین‌الملل، مانع از سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از امکانات و قلمروشان برای حمله به ایران شوند.

سوال: کشور ما درگیر یک جنگ نابرابر و واقعاً ظالمانه است و جان مردم ایران از دست می‌رود. در چنین شرایطی، ایران انتظار دارد کشورهایی که در واقع ادعای دوستی با ما را دارند، به شکل‌های مختلف کمک کنند. ایران با روسیه یک قرارداد راهبردی ۲۰ ساله دارد و با چین یک قرارداد راهبردی ۲۵ ساله؛ اما شاهد بودیم که حتی در قطعنامه‌ای که در شورای امنیت درباره این وضعیت مطرح شد، این دو عضو دائم حتی وتو نکردند و رأی ممتنع دادند. حتی در محکوم کردن حمله به ایران نیز خیلی سفت و محکم ورود پیدا نکردند. اگر این‌ها دوستان و متحدان استراتژیک هستند، الان دقیقاً کجای معادله قرار دارند؟

پاسخ: من اگر بخواهم چند گزاره در پاسخ به سؤال شما عرض کنم، اولی این است که ایران، به‌عنوان تاریخی‌ترین کشور، مشخصه بارزش تداوم است. ما در این ۲۴۰۰–۲۵۰۰ سال، تنها ملتی هستیم که علیرغم همه فراز و فرودها، علیرغم همه جنگ‌ها و علیرغم همه شرارت‌هایی که علیه ایران شده، تداوم داشته‌ایم. این تداوم هم نشانه ریشه‌دار بودن ایران و ایرانی است و هم نشانه توانمندی ایران برای ایستادن در برابر چالش‌ها و بحران‌هایی که ممکن است در شرایط مشابه، هیچ ملت و کشور دیگری تاب مقاومت در برابر آنها را نداشته باشد.

من فکر می‌کنم بزرگ‌ترین متحد استراتژیک ایران، مردم ایران هستند. شما از من پرسیدید متحدان استراتژیک ایران کجا هستند؛ من عرض می‌کنم در خیابان‌ها، در میادین، و آنهایی که در منازل‌شان هستند و حتماً دل‌شان با مدافعان وطن است.

بنابراین، اتکای ما بر دارایی‌ها و داشته‌های خودمان است. این صرفاً یک شعار نیست؛ بیان یک امر واقعی و تاریخی است که ایرانیان همواره در طول تاریخ، با اتکا به توانمندی‌های درون‌زای خود، بر دشمنانشان فائق آمده‌اند.

اگر اکنون می‌بینید که فرهنگ، هویت، دانش و صنعت بومی ما را نشانه گرفته‌اند، به همین دلیل است که می‌دانند نقطه قوت ایران کجاست. و البته ما هم به‌خوبی دریافته‌ایم که چگونه باید این نقطه قوت را تقویت کنیم و بر آن اتکا کنیم، برای مانایی و بالندگی ایران.

مواضع کشورها را ما رصد می‌کنیم. قطعاً مواضع و رویکردهایی که اتخاذ می‌کنند، متقابلاً در رویکردهای ما در آینده اثر خواهد گذاشت. نکته مهم این است که موضع‌گیری کشورها حتماً در شکل‌گیری معادلات آینده تأثیر مستقیم خواهد داشت.

اگر کشورها امروز در برابر این قانون‌شکنی آشکار مماشات کنند یا بی‌تفاوتی پیشه کنند، حتماً تبعات آن دامنگیر همه کشورها خواهد شد. اینکه می‌بینید برخی از کشورهای اروپایی، حتی متحدان آمریکا، تلاش دارند که دوراندیشانه درباره این جنگ تحمیلی فکر کنند و تصمیم بگیرند، هم نشانگر مسئولیت‌پذیری آنهاست و هم نشان می‌دهد که می‌دانند بی‌تفاوتی، بی‌عملی و مماشات در برابر یک امر شر و یک قانون‌شکنی آشکار، تبعاتش خیلی سریع دامنگیر کل جامعه بین‌المللی و نظام برآمده  از سازمان ملل خواهد شد.

سوال: آخرین وضعیت روابط ما با لبنان، با توجه به شهادت تعدادی از کارکنان سفارت در بیروت توسط رژیم صهیونیستی را چگونه می‌بینید؟ چند روز اخیر نیز خبری مطرح شد مبنی بر اینکه سفر ایران باید لبنان را ترک کند.

 پاسخ: اولاً باید تسلیت گفت شهادت این عزیزان را. این نشان می‌دهد که رژیم صهیونیستی هیچ قاعده قانونی را در رفتار با سایرین رعایت نمی‌کند. اقدامش مصداق بارز تروریسم است، جنایت جنگی است. این موضوع را ما هم در سطح سازمان ملل متحد مطرح کردیم و هم بیانیه‌ای در این زمینه صادر شد.

خبرهایی که در این چند روز در رابطه با بحث سفیرمان مطرح شد را نیز پیگیری کردیم. من می‌توانم اکنون خدمت‌تان عرض کنم که سفارت ما در لبنان دایر است و سفیر ما هم، با توجه به مباحثی که توسط جهات ذی‌ربط لبنانی مطرح شد و نهایتاً جمع‌بندی که صورت گرفت، به کار خود به‌عنوان سفیر ایران در بیروت ادامه خواهند داد و کماکان در آنجا حضور دارند.

سوال: من یک سؤال در مورد بحث نیروگاه داشتم. درباره نیروگاه بوشهر اشاره کردید یا توضیح دادید که آژانس سکوت کرده است؛ اما من می‌خواستم بحث فنی آن را بپرسم. با توجه به اینکه این نیروگاه سه بار مورد حمله قرار گرفته و در چند مرحله تصمیم گرفته شد که کارکنان خود را از نیروگاه خارج کنند، آیا نیروگاه بوشهر همچنان فعال است و آیا به لحاظ امنیتی تصمیمی‌برای خاموشی راکتور گرفته شده یا نه؟

پاسخ: من در حدی که اطلاع دارم این است که نیروگاه فعال است. حملاتی که در اطراف آن چند نوبت صورت گرفت، حملات بسیار خطرناکی است و گواه دیگری است بر اینکه رژیم صهیونیستی و آمریکا مطلقاً پایبند هیچ خط و خطوط، هیچ قاعده قانونی یا اخلاقی در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران نیستند.

مسئولیت سازمان ملل متحد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در این موارد کاملاً روشن است، به‌ویژه در خصوص هرگونه تهدید یا تعرض به تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز، از جمله نیروگاه‌هایی که در زمینه تولید برق فعالیت دارند.

 جزئیات فنی را قاعدتاً باید از سازمان انرژی اتمی سؤال کنید؛ اما در همین حدی که اطلاع دارم، نیروگاه فعال است و به کار خود ادامه می‌دهد.

سوال: اخیراً یک‌سری ادعاهایی مطرح می‌شود که جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ متقابل به اقدامات تجاوزکارانه دشمن آمریکایی–صهیونیستی از بمب‌های خوشه‌ای استفاده می‌کند. می‌خواستم نظر شما را نسبت به این خبرها و ادعاها بدانم.

پاسخ: این هم واقعاً بسیار وقیحانه است؛ یعنی از یک طرف همه قواعد و اصول حقوق بشردوستانه و حقوق جنگ را زیر پا می‌گذارند و از طرف دیگر، آن عادت مظلوم‌نمایی را دنبال می‌کنند تا ادعا کنند ایران مرتکب نقض قوانین حقوق بشردوستانه شده است. مطلقاً این‌طور نیست.

آنچه که با رویکردی فریبکارانه به‌عنوان مهمات خوشه‌ای از سوی ایران مطرح می‌شود، همان موشک‌های چندکلاهکه است که هم از حیث کارکرد با مهمات خوشه‌ای کاملاً متفاوت است و هم از جهت اثرگذاری، به‌هیچ‌عنوان تحت عنوان مهمات خوشه‌ای دسته‌بندی نمی‌شود و در زمره موشک‌های چندکلاهکه قرار می‌گیرد.

من فکر می‌کنم این بیشتر نوعی فرار رو به جلو است. ما اگر بخواهیم فقط یک مورد بسیار روشن از جنایت جنگی و نقض حقوق بشردوستانه را در این ۳۱ روز مطرح کنیم، همان یک مورد را هم نمی‌توانند پاسخ دهند.

در مورد حمله به مدرسه میناب، همین امروز یا دیروز گزارش‌هایی منتشر شد؛ از جمله در رسانه‌های آمریکایی مانند نیویورک تایمز، درباره استفاده از نوعی موشک جدید در حمله به ورزشگاه و مدرسه در لامردِ فارس. هر روز جنبه جدیدی از جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا در نقض حقوق بشردوستانه روشن می‌شود.

حملاتی که هر روز شاهد آن هستید—حمله به تأسیسات برق، حمله به دانشگاه‌ها و مراکز علمی، به ورزشگاه‌ها، و استفاده از سلاح‌های جنگی برای ایجاد تخریب‌های گسترده محیط‌زیستی—در لبنان و فلسطین اشغالی نیز کاملاً روشن است؛ از جمله استفاده از سلاح‌هایی مانند بمب‌های فسفری.

بنابراین، رژیم صهیونیستی در جایگاهی نیست که بخواهد دیگران را به نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی متهم کند. کودکانی که در جریان این جنگ آسیب دیدند، کودکانی که شهید شدند، و خساراتی که به مراکز مختلف—اعم از غیرنظامی و حتی نظامی—وارد شده، همگی قابل توجه است؛ ضمن اینکه باید دقت داشت اصل جنگ غیرقانونی و تجاوزکارانه است.

 ما در اینجا نمی‌توانیم به‌سادگی تفکیک نظامی و غیرنظامی را مبنا قرار دهیم؛ حمله‌ای که از همان روز اول صورت گرفت—از جمله حمله به فرماندهان ما در شرایطی که اساساً وضعیت جنگی وجود نداشت—همگی مصداق جنایت جنگی است.

ناو دنا را نیز نباید از یاد ببریم؛ ناو آموزشی که در یک رزمایش مشترک با کشورهای دیگر شرکت داشت و به آن شکل ناجوانمردانه مورد حمله قرار گرفت.

اینها مواردی است که یک فهرست طولانی از جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی در این ۳۱ روز را واقعاً به منصه ظهور رسانده است.

سوال: با توجه به این حملاتی که در طی ۳۱ روز اخیر به ایران اسلامی صورت گرفته، مردم به‌صورت خودجوش هر شب تجمعاتی را با محوریت مساجد در میادین مختلف رقم می‌زنند. این تصویر چه شناسنامه‌ای می‌تواند از ایران به جهان معرفی کند؟

 پاسخ: از ابعاد مختلف می‌توان توصیف کرد، اما به نظر من نشانگر عشق و علاقه‌ای است که مردم ایران به میهن خود دارند؛ نشانگر فهم و درک بالایی است که مردم ایران نسبت به آنچه در حال وقوع است دارند؛ به همان نکته‌ای که اشاره کردم، نشان می‌دهد که مردم ایران پیشرو هستند در دفاع از کیان ایران.

جمله‌ای که مقام معظم رهبری رحمت‌الله علیه مطرح کردند را نباید ساده گرفت: اینکه اگر اتفاقی برای این کشور بیفتد، خداوند مردم ایران را مبعوث خواهد کرد. در نظر داشته باشیم که بعثت و مبعوث شدن در ادبیات ما فقط برای پیامبران است. این کلمه «مبعوث شدن» مردم برای راهبری کشور را باید واقعاً مورد تأمل قرار داد. آنچه ما شاهد آن هستیم چیزی غیر از این نیست.

سوال: همانطور که مستحضر هستید، چند دقیقه قبل شهادت دریابان تنگسیری توسط منابع داخلی تایید شد. می‌خواستم بدانم شما که متخصص حقوق بین‌الملل هستید، این‌چنین اقداماتی را چگونه توصیف می‌کنید؟

پاسخ:جا دارد که من شهادت این سردار شجاع و ایران‌دوست را خدمت مردم ایران، خانواده محترم‌شان و نیروهای مسلح عزیزمان تبریک و تسلیت عرض بکنم.

 جنایت پشت جنایت. برای یک سرباز، برای یک سردار، مرگ در راه دفاع از وطن، مرگ بسیار مطلوب است و کسانی که در این راه قدم گذاشتند، در راه دفاع از ایران، حتماً از ابتدا آگاهانه این مسیر را انتخاب کردند و مرگ سرخ، فکر می‌کنم بالاترین افتخاری است که نصیب یک سرباز و یک سردار وطن می‌شود.

حتماً از دست دادن چنین انسان‌های بزرگ و ایران‌دوستی ضایعه بزرگی است، اما قطعاً پرچم آنها به دست سربازان و سرداران دیگر در اهتزاز خواهد ماند و در این مورد تردیدی نداریم.

من باز از لحاظ حقوقی توجه شما را به همان نکته‌ای که عرض کردم جلب می‌کنم، چون اساساً کل چهارچوب، غیرقانونی و ناعادلانه است. هر آنچه که در این چهارچوب اتفاق می‌افتد، جنایت جنگی است. اصل جنگ، جنگ غیرقانونی و ناعادلانه است. این جنگ در قاموس حقوقی یک «تجاوز» هست، یک عمل تجاوزکارانه است، استفاده‌ غیرقانونی از زور است، نقض بند ۴ ماده‌ ۲ منشور ملل متحد است. طبق قطعنامه‌ تعریف تجاوز مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۱۹۷۰، اقداماتی که آمریکا و رژیم صهیونیستی انجام دادند، مصداق عمل تجاوز هست، و بنابراین هر آنچه که در این قالب اتفاق می‌افتد به عنوان جنایت جنگی مد نظر قرار می‌گیرد.

سوال: در روزهای سخت اخیر، اولین محموله‌ی کمک‌های بشردوستانه را از جمهوری آذربایجان دریافت کردیم. می‌خواستم از شما بپرسم با توجه به اینکه یک ماه از جنگ گذشته بسیاری از معادلات تغییر کرده است، در حال حاضر پیام وزارت امور خارجه به کشورهای همسایه و منطقه چیست؟ کشورهایی که شاید فکر می‌کردند ایران چند روز بیشتر دوام نمی‌آورد، و اما بعد از گذشت یک ماه، آنها هم مجبور به تغییر در رویه‌شان نسبت به ایران شدند.

 پاسخ  : فکر می‌کنم همه کشورها و همه مردم منطقه به خوبی شاهد آنچه که در این ۳۱ روز اتفاق افتاد هستند و می‌توانند قضاوت کنند در مورد هم متجاوزان و رفتارهای‌شان و هم در مورد مقاومت و دفاع جانانه ایران. دو صد گفته چون نیم کردار نیست؛

 بنابراین فکر می‌کنم به خوبی خودشان تشخیص می‌دهند که چه طرفی طرف حق است و کدام طرف‌ها دارند هم به منطقهٔ ما و هم به کل جامعهٔ جهانی جفا می‌کنند به دلیل تبعاتی که این جنایتِ تجاوز علیه ایران به بار آورده است.

سوال: پاکستان، ترکیه، مصر و عربستان سعودی برای بحث در مورد تحولات منطقه‌ای در پاکستان دیدار کردند. این دیدار و همچنین تلاش‌های ترکیه برای ایفای نقش میانجی چه قبل و چه بعد از جنگ همچنان ادامه دارد. آقای پزشکیان همچنین پیامی تشکری به زبان ترکی ارسال کرد. نقش ترکیه را در این روند چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پاسخ: رابطه دوستانه‌ای که با ترکیه داریم، مرزهای امنی که همیشه با ترکیه داشتیم، زبانزد هست. موضع ترکیه در محکوم کردن تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و ابراز همبستگی هم در سطح عالی دولتی و هم در سطح مردمی واقعاً شایان تقدیر هست. این هم نشان‌گر سیاست حسن همجواری ترکیه است و هم نشانهٔ آگاهی آنها از دلایل بروز این جنگ و تبعاتی که می‌تواند برای کشورهای منطقه از جمله ترکیه داشته باشد.

 ترکیه به خوبی می‌داند که رژیم صهیونیستی به عنوان عامل و بانی اصلی این تجاوز نظامی چه جاه‌طلبی‌ها و چه اغراضی را علیه کشورهای مسلمان منطقه در سر دارد. مقام‌های ترکیه بارها بیان کردند که رژیم صهیونیستی به عنوان مهمترین معضل برای صلح و امنیت منطقه‌ای است؛ هم در جریان نسل‌کشی در غزه و هم به دلیل جنایاتی که علیه سایر کشورهای منطقه مرتکب شدند.

ابتکارهایی که ترکیه دارد انجام می‌دهد با کمک بقیهٔ کشورهای منطقه، نشان‌گر نگرانی آنها برای صلح و امنیت منطقه است. مقامات ایران و ترکیه در سطوح مختلف در تماس هستند و امیدواریم که همانطور که عرض کردم، نگاه همهٔ کشورهایی که به دنبال ایفای نقش و به دنبال مساعی جمیله برای جلوگیری از تشدید تنش و توقف این جنگ هستند، نگاه‌شان نگاه منصفانه و واقع‌نگرانه باشد نسبت به بقایایی که در حال وقوع است.

سوال: گزارش‌هایی در رسانه‌های آمریکایی در مورد اطلاع‌رسانی گزینشی به رئیس‌جمهور آمریکا صرفاً  با نشان دادن یک روی سکه جنگ یعنی عملیات‌های آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پوشاندن روی دیگر سکه در مورد دفاع مقتدرانه و ضربات دردناک ایران به اهداف آمریکا و خسارات آمریکایی‌ها در این جنگ تحمیلی منتشر شده است.

اکنون هم برخی از چهره‌های رسانه‌ای مشهور آمریکا که حتی طرفدار ترامپ هستند، با وخامت اوضاع جنگ و عدم تحقق اهداف آمریکا دنبال مقصر می‌گردند که چه کسی آمریکا را به این جنگ با شعار «اول اسرائیل، بعداً آمریکا و شاید متحدان» کشاند و انگشت اتهام به سوی نتانیاهو  وزیر جنگ آمریکا و لیندسی گراهام نشانه رفتند. با توجه به اینکه شاهد برگزاری تظاهرات گسترده مردم آمریکا در ایالت‌های مختلف این کشور علیه سیاست‌های جنگ‌طلبانه آمریکا هستیم، ارزیابی شما چیست؟

پاسخ: فروش جنگ به افکار عمومی‌به یک صنعت تبدیل شده و این موضوع هم تاریخ طولانی‌دارد. جنگ‌هایی که آمریکا بر دنیا تحمیل کرده همیشه منتفعینی داشته اعم از سیاسیون یا لابی‌های مختلفی که برای توجیه افکار عمومی و در واقع انحراف افکار عمومی و ایجاد پذیرش جهت ادامه جنگ تلاش کرده اند.

این کار الان خیلی در جامعه آمریکا سخت شده است. دلیل آن روشن هست، به خاطر اینکه هم افکار عمومی آمریکا هیچ دلیلی برای این جنگ نمی‌بینند و هم از سوی دیگر  معتقدند که این تجاوز نظامی در راستای مطامع رژیمی است که در این سه سال مرتکب نسل‌کشی شده، از طرف دیوان‌های بین‌المللی تحت تعقیب هست و به نوعی تمایل دارد که جنگ‌های بی‌پایان آمریکا در منطقه ما تداوم پیدا بکند.

این کاری که در موردش صحبت کردید گزارش‌دهی روزانه در مورد پیروزی‌های ظاهری آمریکا در جنگ خودش نشانگر همین سیاست هست برای ترغیب سیاست‌گذاران آمریکایی به تداوم جنگی که خودشان می‌دانند تا الان هم به نوعی تبدیل شده به یک باتلاق برای آنها. این وضعیت مسئولیت رسانه‌ها را سنگین‌تر می‌کند. اتفاقی که در دو روز گذشته افتاده تظاهرات‌های بسیار گسترده در شهرهای مختلف آمریکا حاکی از این است که افکار عمومی آمریکا را نمی‌شود به این شیوه فریب داد.

سوال: در حال حاضر کشورهای اروپایی و دیگر کشورها به‌نحو فزاینده‌ای نسبت به افزایش قیمت سوخت و محصولات کشاورزی در کشورهای خود ابراز نگرانی می‌کنند و خواستار همکاری ایران برای تردد عادی شناورها در خلیج فارس و تنگه هرمز هستند. واکنش ایران نسبت به این مطالبات چیست؟

پاسخ: بسیار روشن است که ما مقصر این وضعیت نیستیم. ما مطلقاً خوشحال نیستیم که مردم در سایر کشورها به‌دلیل افزایش قیمت سوخت یا مواد غذایی با دشواری مواجه شوند؛ اما برای ما قابل قبول نیست که در شرایطی که ایران زیر بمباران و حملات موشکی متجاوزان قرار دارد، دیگر کشورها از نگرانی‌های خود درباره قیمت سوخت و مواد غذایی با ما سخن بگویند.

اگر چنین نگرانی‌هایی وجود دارد ـ که دارد ـ باید به سراغ طرف‌هایی بروند که مسبب این وضعیت هستند. آیا تنگه هرمز تا پیش از این، به‌ویژه تا قبل از اواخر اسفند، بسته بود؟ ایران در تمام این سال‌ها و در طول چند دهه گذشته، نگاهبان رایگان امنیت تردد دریایی در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز بوده است.

وضعیتی که اکنون ایجاد شده، ناشی از تجاوز نظامی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی است. هیچ کشوری، به‌ویژه کشورهای ساحلی، در شرایطی که با یک جنگ تحمیلی مواجه می‌شود، نمی‌تواند اجازه دهد شناورهای دشمن به‌صورت عادی از آبراه‌هایش عبور کنند؛ چراکه این شناورها، شناورهای دشمن محسوب می‌شوند و طبیعتاً می‌توانند برای اقدامات ایذایی از این مسیر استفاده کنند.

در عین حال، تدابیری که اتخاذ شده، به‌گونه‌ای است که اطمینان لازم نسبت به تردد ایمن شناورهایی که در زمره شناورهای متخاصم قرار نمی‌گیرند، فراهم شود. گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر نیز مؤید آن است که برخی کشتی‌ها با هماهنگی مراجع صلاحیت‌دار ایرانی، به‌صورت ایمن از تنگه عبور کرده‌اند.

 بنابراین، بار دیگر تأکید می‌کنم مشکلاتی که در نتیجه اخلال در تردد در تنگه هرمز ایجاد شده است، باید با در نظر گرفتن عاملان واقعی این وضعیت مورد توجه کشورها قرار گیرد، نه اینکه ایران را به‌دلیل مشکلی که دیگران ایجاد کرده‌اند، مورد سرزنش قرار دهند.

سوال: خانم کالاس اخیراً اظهاراتی در ارتباط با شرایط منطقه مطرح کرده‌اند و این شرایط را مرتبط با اوضاع و منازعه اوکراین دانسته‌اند. همچنین ادعا کرده‌اند که روسیه از شرایط منطقه و افزایش قیمت سوخت منتفع می‌شود و برای پایان دادن به جنگ، باید این دو موضوع به‌صورت توأمان مورد توجه قرار گیرد. موضع شما در این رابطه چیست؟

پاسخ: این اظهارات، نشانه‌ای از نوعی سردرگمی در میان سیاست‌گذاران اروپایی است. طی چهار سال گذشته، به‌جای آنکه با رویکردی منطقی با منازعه اوکراین برخورد کنند، همواره دیگران را متهم کرده‌اند و به‌جای پذیرش مسئولانه مشکلات خود در اتحادیه اروپا و نیز چالش‌هایی که در روابط با ایالات متحده آمریکا با آن مواجه شده‌اند، مسیر فرافکنی را در پیش گرفته‌اند.

در این مدت، به‌ویژه در یک سال و اندی اخیر، مباحث مربوط به حل‌وفصل منازعه اوکراین عملاً به موضوعی اختلافی میان آمریکا و کشورهای اروپایی تبدیل شده است، به‌جای آنکه با نگاهی مسئولانه به اصل مسئله پرداخته شود.

اکنون نیز بهانه و دلیل ساختگی دیگری مطرح کرده‌اند و آن، مرتبط ساختن تحولات خلیج فارس و مسائل ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران با منازعه اوکراین است. همان‌گونه که پیش‌تر نیز اشاره کردم، پیوند دادن این موضوعات به یکدیگر، صرفاً نشان‌دهنده سردرگمی و ناتوانی در مدیریت و حل یک پرونده است؛ پرونده‌ای که هیچ ارتباطی نه با ایران دارد و نه با منطقه ما.

سوال: روز گذشته در ایالات متحده آمریکا تظاهرات گسترده‌ای برگزار شد. آیا به نظر شما این صدای بلند مخالفت با جنگ در آمریکا می‌تواند بر تصمیمات این کشور در قبال جنگ اثر بگذارد؟ برای ایران، پیروزی و صلح کدام مهمتر است و پیروزی و آتش‌بس را چطور تعریف می‌کنید؟

پاسخ: اگر نظامی واقعاً مدعی حاکمیت مردم و پایبندی به مردم‌سالاری باشد، طبیعتاً باید به خواست و مطالبه عمومی‌توجه کند و نظر مردم را مبنای سیاست‌گذاری خود قرار دهد؛ اما متأسفانه در ایالات متحده آمریکا، چنین روندی به‌صورت واقعی مشاهده نمی‌شود.

علی‌رغم ادعاهایی که درباره حاکمیت دموکراسی و نقش تعیین‌کننده افکار عمومی در آمریکا مطرح می‌شود، ما می‌دانیم که تصمیم‌گیری در موضوعی به این اهمیت، یعنی جنگ و صلح، در عمل توسط تعداد محدودی از افراد و در چارچوب یک محفل خاص اتخاذ می‌شود؛ محافلی که بعضاً در هماهنگی با یک رژیم مرتکب جنایات گسترده در منطقه ما عمل می‌کنند.

همین واقعیت، یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری اعتراضات گسترده مردمی در آمریکا است؛ مردمی‌که نمی‌خواهند جان سربازانشان و منابع مالی ناشی از مالیات‌هایشان، صرف اقدامات تجاوزکارانه علیه یک کشور مستقل، با پیشینه تمدنی و فرهنگی، شود.

بدیهی است که صدای مردم آمریکا باید شنیده شود و مورد توجه قرار گیرد. در خصوص تعریف پیروزی نیز، از نگاه ما، پیروزی به معنای تحقق حقوق مشروع یک ملت، حفظ حاکمیت ملی و پایان دادن به تجاوز است. آتش‌بس نیز زمانی معنادار خواهد بود که در چارچوبی عادلانه و با تضمین عدم تکرار تجاوز و تأمین حقوق اساسی ملت‌ها برقرار شود.

سوال: دونالد ترامپ گفته (طبق گفته‌های خودش) که ایران با بخش عمده پیشنهادهای پانزده گانه آمریکا مواقفت کرده است. آیا هیچ نقطه توافقی بین ایران و آمریکا وجود دارد؟ اگر بله، آن‌ها چه هستند؟ سؤال دوم من درباره بمباران دو دانشگاه در ایران است. هیچ محکومیتی در این زمینه صورت نگرفته است و همچنین بمباران دفاتر خبرگزاری‌ آرتی و شبکه العربی در ایران. نظر شما در این خصوص چیست؟

پاسخ: مقامات آمریکایی هر آنچه که آرزویشان هست همیشه بیان می‌کنند. بنده در رابطه با موضوع مذاکره با آمریکا عرض کردم ما هیچ مذاکره‌ای با آمریکا نداشتیم. آنچه که بوده، ارائه درخواست مذاکره همراه با مجموعه‌ای از پیشنهادها از طرف آمریکا بوده که توسط برخی واسطه‌ها از جمله پاکستان به دست ما رسیده است. موضع ما خیلی روشن است. ما الان در شرایطی که تعرض و تجاوز نظامی آمریکا با شدت ادامه دارد، حتماً همه تلاشمان، همه توانمان مصروف دفاع از خودمان است. این ادعاها را ما صادقانه ارزیابی نمی‌کنیم. ما تجارب قبلی را با گوشت و پوست و استخوان خود لمس کردیم، خیانتی که در دو نوبت در عرض کمتر از یک سال به دیپلماسی شد.

 در رابطه با موضوع حمله به دانشگاه‌ها، این را قضاوتش به شماها می‌سپارم. در هیچ جنگی، حتی در جنگ هیتلر علیه کشورهای دیگر، به این میزان حقوق بشردوستانه پایمال نشد. بنده امیدوارم کسی از من خرده نگیرد که بگوید شما دارید امروز را با هشتاد سال، هشتاد و پنج سال قبل مقایسه می‌کنید. در نظر داشته باشیم که در دوره جنگ جهانی دوم چیزی تحت عنوان معاهدات ژنو ۱۹۴۹، پروتکل‌های ۱۹۷۷ و کل آن چیزی که به عنوان حقوق بشر دوستانه بین‌المللی (international humanitarian) می‌شناسیم، اساساً وجود نداشت. با وجود این، وقتی که حمله می‌شد به یک ناو در دریا، حداقل‌ها را رعایت می‌کردند. در مورد ناو دنا این حداقل‌ها رعایت نشد، حتی اجازه داده نشد که عملیات جستجو و نجات ملوانان ایرانی انجام شود.

 حمله به دانشگاه‌ها مطلقاً طبق حقوق بشردوستانه بین‌المللی ممنوع است، جنایت جنگی است. حمله به رسانه‌ها، همان‌طور که عرض شد، مطلقاً ممنوع است. این‌ها را باید واقعاً به افکار عمومی دنیا رساند. افکار عمومی دنیا متوجه باشد که در کنار تناقض‌گویی‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی در مورد دلایل حمله به ایران، از خطر قریب‌الوقوع تا بمب هسته‌ای ایران، تا جنایاتی که دارد صورت می‌گیرد، حمله به مراکز فرهنگی، آموزشی، مدارس؛ همه اینها جنایاتی است که آمریکا و رژیم صهیونیستی دارند با وقاحت تمام مرتکب می‌شوند. و این‌ها فقط جنایت علیه ایران نیست، علیه مردم ایران نیست، بلکه جنایتی است علیه کل شاکله حقوق بین‌الملل و حقوق بشردوستانه بین‌المللی.

سوال: مسئله خروج از ان‌پی‌تی توسط برخی منابع مطرح شده و گفته شده که مجلس هم در حال بررسی آن هست. می‌خواستم بدانم این موضوع در دستور کار قرار گرفته و واکنش وزارت امور خارجه چیست؟

پاسخ:بله اعلام کردند که این موضوع در مجلس در حال بررسی است. در افکار عمومی ما هم مطرح است؛ سؤال بزرگی است که جواب دادن به آن ساده نیست. سؤال منطقی که افکار عمومی ما می‌پرسند این هست که فایده عضویت در سندی که طرف‌های قلدر در سطح بین‌المللی اجازه استفاده از مواهب و حقوق مترتب بر آن را به ما نمی‌دهند، چیست؟ اگر قرار باشد که عضویت در معاهده منع اشاعه برای ما فقط یک نام باشد در یک کاغذ و ما نه تنها نتوانیم از حقوق مندرج در آن بهره‌برداری بکنیم، بلکه مورد تعرض و اجحاف قرار گیریم، فایده عضویت در این سند چیست؟

ما کماکان در این سند عضویت داریم و مادامی‌که عضویت داریم، حتماً نسبت به تکالیف مندرج در آن پایبند هستیم. اساساً جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه دنبال تسلیحات هسته‌ای نبوده و نیست. اما در مورد عضویت در این سند، فارغ از اینکه عرض می‌کنم موضع روشن ما ممنوعیت هرگونه سلاح کشتار جمعی است، واقعاً این بحثی است که در افکار عمومی ما و در سطح مجلس مطرح است. دلیلش هم باز خیلی واضح است؛ به خاطر رویکرد بسیار غیرمسئولانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به خاطر رفتار بسیار مخرب آمریکا و برخی دیگر از کشورهای عضو آژانس که یک‌سویه ایران را در رابطه با بحث هسته‌ای مورد فشار قرار دادند، حقوق ما را تضییع کردند و الان هم که تأسیسات هسته‌ای ما مورد حمله قرار گرفته، هیچ موضعی در مخالفت و محکومیت این اقدام جنایتکارانه اتخاذ نکردند.

سوال: رافائل گروسی در شرایطی خواستار دبیرکلی سازمان ملل هست که وقتی برای دومین بار تأسیسات هسته‌ای ایران مورد تعرض صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها قرار گرفته، نه تنها این اقدام را محکوم نکرده، بلکه خواستار خویشتن‌داری ایران شده است. با توجه به اینکه استقلال و صداقت لازمه احراز چنین پستی هست، اصلاً ایشان را شایسته نامزدی چنین پستی ارزیابی می‌کنید؟ واکنش شما به اظهارات ایشان را می‌خواستم داشته باشم.

پاسخ: در مورد خویشتنداری عرض کردم، کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته را شما نمی‌توانید از او بخواهید خویشتنداری کند. شما باید طرفی را سرزنش کنید، مورد خطاب قرار دهید که مرتکب عمل تجاوزکارانه شده است. این نوعی رفتار واقعاً مزورانه است که به صورت برابر از طرفی که مورد حمله قرار گرفته و طرفی که حمله کرده، شما بخواهید خویشتنداری نشان بدهد. این رفتار اصلاً مسئولانه نیست.

در مورد دبیرکل شدن مدیرکل فعلی آژانس، خوب رویه و سازوکارش خیلی روشن است که چگونه سازمان، شورای امنیت سازمان ملل و مجمع عمومی‌باید تصمیم بگیرند. اما یکی از مشخصات و یکی از کیفیات و مواردی که هر نامزدی باید از آن برخوردار باشد، صداقت شخصی و رفتار مستقل است. من متأسفم که اینجا عرض کنم، احتمالاً در مورد ایشان اگر دبیرکل سازمان ملل شود، خواهند گفت که ایشان تنها دبیرکلی است که نقش مؤثری در بروز یک جنگ تجاوزکارانه علیه یک دولت عضو سازمان ملل متحد ایفا کرد.