نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه با رسانههای داخلی و خارجی
نشست خبری سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه با خبرنگاران رسانههای داخلی و خارجی روز دوشنبه 22 دی ماه 1399 در محل وزارت امور خارجه برگزار شد.
مشروح نشست سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه با خبرنگاران رسانههای داخلی و خارجی
بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه
با سلام و عرض ادب خدمت خبرنگاران محترم و اصحاب رسانه
پیشاپیش فرا رسیدن ایام شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها را تسلیت عرض میکنم؛ انشاءالله خداوند توفیق عزاداری ایشان را نصیب همه ما بفرماید.
کم کم به ایام الله دهه فجر نزدیک میشویم که مقدمه آن فرار شاه از ایران در بیست وششم دی ماه است. انشاءالله در آن ایام و در حوزه سیاست خارجی هم گزارشات مبسوطی ارائه خواهد شد که من خدمت همه عزیزان عرض خواهم کرد.
گاه شمار سیاست خارجی
طی روزهای گذشته موضوع توقیف کشتی کره جنوبی و سفر هیئت کره ای به تهران برای گفتگو درباره تعیین تکلیف پول های ایران که در بانک های این کشور بلوکه شده اند؛ مهمترین بخش تحولات بوده است. هیئت کره ای به تهران سفر کرده اند و امروز با آقای دکتر ظریف ملاقات دارند. دیروز با معاون وزیر امور خارجه، آقای عراقچی ملاقات داشتند که در تمامی ملاقات ها موضوع پول های بلوکه شده مطرح شده است؛ البته طرف کره ای سوالاتی درباره موضوعات دیگری مثل مسایل فنی توقیف کشتی داشته اند که پاسخ های لازم به آنها داده شده است.
معاون حقوقی و امور بین الملل وزیر امور خارجه نیز دیروز در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی حاضر بودند و موضوعات مرتبط با مسایل برجام و قانون راهبردی لغو تحریم های مجلس مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
پرسشها و پاسخها
سوال: هفته گذشته اولین سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی بود و بعد از آن شاهد اظهار نظرهایی بودیم. با اینکه ایران گزارش کارشناسی خود از این حادثه را برای کشورهای ذی ربط ارسال کرده بود از یک طرف دبیر شورای عالی امنیت ملی اوکراین ، ایران را به کتمان حقیقت متهم و این اقدام را تروریستی اعلام کرده است از طرف دیگر کشورهای اوکراین، سوئیس، افغانستان، انگلیس و کانادا بیانیه ای را صادر کرده اند و خواستار توضیحات ایران شده اند. همچنین وزیر امور خارجه آمریکا هم خواستار پاسخگویی ایران در این زمینه شده است. لطفاَ نظر جمهوری اسلامی ایران را در این زمینه اعلام بفرمایید.
پاسخ: در سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی، مجدداً به خانوادههای محترم قربانیان تسلیت عرض میکنم و همانطور که وزیر محترم امور خارجه هم در پیام اینستاگرامی خود اعلام کردند حقیقتاً واژهها در بیان غم این عزیزان ناتوان هستند. درباره مواضع کشورهای دیگر لازم می دانم که دقیق و روشن و شاید برای اولین بار خدمت شما عرض کنم که جمهوری اسلامی ایران از باب اینکه صلاحیت انحصاری در پیگرد قانونی متهمین این حادثه را دارد از همان روز اول دادستانی نظامی تهران با جدیت این موضوع را در دستور کار قرار داد. متهمین دستگیر شده اند و مراحل قانونی، وفق مقررات در حال پیگیری است. ما یک قرارداد معاضدت قضایی با اوکراین در سال 1383 بسته ایم که به رغم این صلاحیت انحصاری پیگیری؛ در چهارچوب این قرارداد، گفتگوهای خوبی را با اوکراین در دو دور داشتیم. در هر دور مسایل مختلف فنی و غیر فنی بحث شد. در دومین دور که در تهران برگزار شد نمایندگان و مقامات بخش های مختلف نظامی،کشوری، سیاسی، حقوقی و سازمان هواپیمایی با طرف اوکراینی در یک فضای کاملاَ فنی و حرفه ای تمامی مطالب راعنوان کردند. دور سوم قرار بود در نوامبر 2020 در اوکراین برگزار شود که به رغم پیگیریهای مکرر، طرف اوکراینی هنوز تاریخی برای آن اعلام نکرده است. لذا جمهوری اسلامی ایران از همان روز اول با جدیت در موضوعی با این میزان پیچیدگی کارش را انجام داده است.
هم نهادهای حقوقی و هم نهادهای نظامیبه خطاهایی که صورت گرفته اذعان داشته اند و قطعاً این خطاها باید با جدیت بررسی شود. سازمان هواپیمایی کشوری به صورت مستقل کارشان را انجام داده اند. گزارش کارشناسی از حادثه را در تاریخ نهم دیماه هم به صورت مکتوب و هم به صورت ویدئو کنفرانس ارائه داده اند.
همه کشورهای ذی ربط دریافت این گزارش را رسماً تأیید کرده اند. طبق استاندارد های مرسوم هواپیمایی، این کشورها 60 روز فرصت دارند نظرات خود را درباره گزارش فنی ارائه شده اعلام کنند. بعد از آن نیز سازمان هواپیمایی کشوری ما میتواند نظرات را تکمیل کرده و رسماَ و به صورت عمومیگزارش را منتشر کند. این نکات را عرض کردم به این خاطر که شما بدانید با چه دقت وجزئیاتی تمامی این کارها صورت گرفته است.
رویکرد برخی از این کشورها و ورود برخی عناصر شناخته شده ورشکسته به این فرایند نشان می دهد که برخی به دنبال سیاسی کردن این موضوع هستند و خواهان حل مشکل نیستند. کسانی که با فضای حقوقی و قضایی غربی آشنا باشند می دانند که روند رسیدگی قضایی برخی جرائم کوچک، سال ها به طول می انجامد. در یک موضوع به این بزرگی فشار بیش از حد برای سرعت بخشیدن به رسیدگی نه تنها منطقی نیست؛ بلکه حتی در چارچوب زمانهای تعیین شده نیز نیست. رسیدگیها باید عادلانه، مستقل و ایفا کننده حقوق قربانیان در این فاجعه باشد. حتی جمهوری اسلامی ایران در دو دور مذاکره با اوکراین موضوع پرداخت ها را مطرح کرد که طرف اوکراینی همکاری لازم را نداشت؛ لذا جمهوری اسلامی ایران برای نشان دادن حسن نیت خود پرداخت دیه یکسان به قربانیان فارغ از ملیت ها را در دستور کار قرار داد.
جمهوری اسلامی ایران به نیابت های قضایی اوکراین هم در چارچوب همان معاضدت قضایی پاسخ داده است و همکاریهای لازم را کرده است. من این جزئیات را عرض کردم برای شما عزیزان و برای آنهایی که به دنبال حقیقت هستند که بدانید به رغم وقوع این فاجعه اسفناک و خطاهایی که صورت گرفته است دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک دولت مسئول، این موضوع را پیگیری کرده و پاسخگو بوده است. اما قطعاً اسیر سیاست زدگی و فشارهای عناصر ورشکسته نخواهد شد. ما به قربانیان و سازمانهای بین المللی که موظف هستند به این امور رسیدگی کنند، در این چارچوب پاسخگو هستیم؛ اما اجازه نخواهیم داد که این سیاست زدگی بر این پرونده غالب شود.
سوال: بعد از انجام غنی سازی 20% تروئیکای اروپایی بیانیه ای صادر کردند و خواستار توقف این امر شدند و پمپئو هم دیروز ایران را به باج خواهی هسته ای متهم و اعلام کرد ایران نمیتواند غنی سازی در هیچ درصدی را داشته باشد پاسخ شما به این اظهارات چیست؟
پاسخ: ما گرفتاری بزرگی با اتحادیه اروپا داریم و آن هم این است که برخی از کشورهای اتحادیه اروپا، به عنوان ضامنین برجام و امضا کنندگان آن، وظایف قطعی داشتند، اما متاسفانه، نه تنها به وظایف خود عمل نکردند، بلکه شریک آمریکا در نقض برجام بودند. کشورهای تروییکای اروپایی بهتر از هر کسی میدانند آن چه که امروز توسط جمهوری اسلامی ایران در خصوص کاهش تعهدات انجام میشود، در چارچوب و وفق برجام (ذیل بندهای 26 و36) است و اقدامات ایران برای حفظ برجام بوده است. و مهمتر از همه، این سه کشور اروپایی بهتر میدانند که آنچه که در ایران اتفاق می افتد، نشانه یک بیماری و معضل، نه ریشه آن است. آن چه که ایران انجام می دهد در پاسخ به ریشه یک مشکل بزرگ یعنی نقض مکرر و تمام و کمال برجام در ابعاد رفع تحریمیتوسط ایالات متحده آمریکا و سه کشور اروپایی است. اگر کشورهای اروپایی می خواهند اقدامات ایران –که همه آنها به سرعت برگشت پذیر است- اتفاق بیفتد بهتر است که به اجرای تعهدات خودشان برگردند، ریشه که نقض پیمانها توسط خودشان و اروپاییها بوده است را درمان کنند. آنچه که ما به عنوان نشانهها و یا اثرات این معضل میبینیم، به راحتی قابل حل است. اینکه مسکنی زده شود، تا تب بیماری نشان داده نشود، حل بیماری نیست. حل بیماری در اجرای کامل تعهدات است. آن روز که اروپا و آمریکا به اجرای کامل تعهداتشان برگردند، ما نیز به اجرای کامل تعهدات خود برمیگردیم، اجرای موثر در مقابل اجرای موثر.
سوال: رهبر معظم انقلاب ، مجدداً تاکید کردند که بدون لغو تحریم ها، بازگشت آمریکا به برجام بی معناست. در چنین شرایطی اگر تحریم ها لغو نشود چه اقدامات دیگری علاوه بر غنی سازی 20 درصد در دستور کار است؟
پاسخ: قانون مجلس برای همه لازم الاجراست و فارغ از نظراتی که داشتیم، همه مکلف به اجرای آن هستیم. دولت به رغم تمامی مسائل و نظراتی که از روز اول داشت؛ به محض اینکه این قانون، مراحل خود را طی کرد بند به بند آن را اجرا کرده است. لذا تا این بندهای قانونی که دولت را مکلف کرده است، توسط کشورهای دیگر اجرا نشود، ما اساساً نمیتوانیم کار کنیم. آن قانون هم سعی کرده است در خصوص موضوعات مختلف کاملاً شفاف باشد. اگر طرف مقابل اجرای موثر کند، تمامی اقدامات ما نیز برگشت پذیر است. اجرای موثر قابل ارزیابی و اندازه گیری است و ما پس از ارزیابی اقدامات طرف مقابل میتوانیم تصمیم بگیریم که آیا ایالات متحده مسیر غلط گذشته را بازگشته است یا خیر؟
سوال: در ابتدای فرمایشاتتان به سفر هیئت کره جنوبی به ایران اشاره کردید. خواستم بدانم که مذاکرات جدیدی درباره پول های بلوکه شده ایران انجام شد؟ به توافق جدیدی رسیدیم یا خیر؟
پاسخ: سفر هیئت کره ای از قبل تعیین و تنظیم شده بود و هدف این سفر، مذاکره در خصوص موضوعات فی مابین دو کشور و در راس همه آنها پول های بلوکه شده در بانک های کره ای بود. آنچه که ما میگفتیم و دیروز هم به هیئت کره ای گفتیم، کاملاً روشن است. آن چه که کره انجام داده کاملا غیر متعهدانه بود. پول های ایران باید به سرعت در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار بگیرد. صحبتهایی شده، مباحثی مطرح شده است اما اینکه من به شما عرض کنم که دولت کره امروز به یک فرمول کاملاً مشخصی برای پیشنهاد رسیده است، هنوز نمیتوانم آن را با قطعیت عرض کنم و متاسفانه اینها در تاریخ روابط دو کشور باقی خواهد ماند. ما همچنان طرف کره ای را ترغیب میکنیم که منتظر 20 ژانویه ننشیند. چون بعد از 20 ژانویه اقدامات کشورها طور دیگری تعریف خواهد شد.
سوال: یکی از اعضای هیئت رئیسه مجلس اعلام کردند که اگر تحریم ها تا سوم اسفند ماه لغو نشود، بازرسان آژانس را از ایران اخراج میکنیم. نظر وزارت امور خارجه در این خصوص چیست؟
پاسخ: من نمی دانم کدام یک از نمایندگان محترم مجلس این حرف را زدند، از خودشان سوال کنید. من سخنگوی ایشان نیستم. قانون اقدام راهبردی مجلس برای لغو تحریم ها کاملا روشن است. شاید ایشان سهو لسان داشتند. احتمال دارد خواسته باشند که به بند 6 آن قانون ارجاع دهند. بند 6 آن قانون میگوید: «در صورتی که طرف های متعهد در برجام به تعهدات خودشان عمل نکنند، نظارت های فراپادمانی متوقف خواهد شد.» نظارت های فراپادمانی به معنای اخراج بازرسان آژانس نیست بلکه در چارچوب MPT و در چارچوب تعهدات خودمان در فضای عدم اشاعه، حضور آنها ادامه خواهد داشت. چون تعهد ماست. و من دقیقا متوجه نشدم سوال شما و فرمایش نماینده مجلس ناظر بر چیست. اما کاملا روشن است و چیز جدیدی نمیتوان اختراع کرد.
سوال: امروز وزارت امور خارجه آمریکا می خواهد انصارالله یمن را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد. می خواستم موضع وزارت امور خارجه را در این مورد بدانم.
پاسخ: من نیز این گزارش ها را دیده ام. مدت هاست که این گزارشات را میشنویم و میبینیم. اما فارغ از اینکه برای این گزارشات چه اتفاقی می افتد، واقعا بعید نیست، این دولت ورشکسته ایالات متحده در روزهای پایانی خراش دیگری هم بر حیثیت ایالات متحده بکشد و هم میراثی را که در منطقه باقی گذاشته است را تبدیل به میراث مسموم تری کند. این اقدامات کاملاً محکوم است.
آن چه که ما در خصوص آقای فالح فیاض (رئیس سازمان حشد الشعبی عراق ) شنیدیم محکوم است. اینها دیگر استفادههای بسیار ملال آور از فرایندی است که اعتبار خودش را از دست داده است. در عراق، یک مسئول نهاد کاملا دولتی، این چنین هدف نیات شوم ایالات متحده و هدف تحریم ها قرار بگیرد، نه تنها محکوم است؛ بلکه محکوم به شکست نیز است. روشن است که اقداماتی از این دست بیشتر ناظر بر وضعیت بسیار نامطلوب ایالات متحده در منطقه غرب آسیا است. در عراق، به تبع مصوبه پارلمان این کشور بسیار ناراحت و نگران از اخراج هستند.
در یمن هم سالهاست که از یک جنگ ناعادلانه و بسیار شرم آور علیه مردم بی دفاع و بی پناه حمایت میکنند. بیست میلیون یمنی را در محاصره کامل قرار دادند. مردم یمن هیچ وقت فراموش نخواهند کرد که در محاصره کامل برای دارو، غذا، نان و آب بودند. بیماریهای فراگیر در آن کشور بیداد میکند. همه اینها محقق نمیشد؛ مگر با چک سفید امضایی که ایالات متحده در اختیار سعودی و متحدینش قرار داده است. بعد از چندین سال بمباران یمن، امروز به جایی رسیدند که ناتوانی خودشان را در پس این اقداماتِ محکوم به شکست پنهان میکنند. ایالات متحده و هیچ کشور سرکشی در این منطقه نمیتواند اقدامی انجام دهد؛ مگر اینکه به واقعیت های این منطقه احترام بگذارد. دور و دیر نخواهد بود که خواهند آمد و با همین گروههای مسئول، گروههای کاملا بومی در کشورهای مختلف از جمله یمن، گفتگو خواهند کرد. این اقدامات ارزش جدی ندارد. روزهای پایانی رژیم ترامپ در کاخ سفید است.
سوال: در مورد تاریخی می خواهم سوال بپرسم که اگر تا آن تاریخ آمریکا به برجام برنگردد، ایران تعهدات فراپادمانی و پروتکل الحاقی را ملغی میکند، آیا یک زمان مشخص است به طور مثال دو ماه بعد از لازم الاجرا شدن قانون مجلس انجام میشود؟
پاسخ: اگر اشتباه نکنم حدود هفته آخر فوریه خواهد بود. ولی تاریخ دقیق تر را میتوانیم از ستاد برجام و یا اداره کل حقوقی که الان ادغام شده بپرسیم.
سوال: آیا با طرف کره ای توافقی برای خرید واکسن با پولهای بلوکه شده ایران انجام شده است یا خیر؟با توجه به اینکه ایران نمیتواند از آمریکا و انگلیس واکسن خریداری کند از چه کشوری خرید میکند؟
پاسخ: مرجع پاسخگویی در مورد واکسن کرونا و انتخاب اینکه از کجا خریداری شود وزارت بهداشت است. از روز اول هم ایران به عنوان یکی از اعضای کنسرسیوم کواکس درخواستی برای خرید از این کشورها نداشت؛ چون این کشورها ارائه ای نکرده بودند و درخواست ما در کواکس اختیاری است. ما یکی از 183 کشور عضو کواکس هستیم. من از وزارت بهداشت، سخنگوی محترم و معاون محترم وزارت بهداشت درخواست میکنم که برای آگاهی جامعه، مسائل فنی را با دقت بیان کنند. وزارت امور خارجه تسهیل کننده است. هر وقت، هرکجا، هر هدفی را برای ما تعیین کردند به آن هدف نزدیک شدیم؛ چه در خصوص تولید واکسنِ مشارکتی با کوبا که طی سفر آقای دکتر ظریف مطرح شد و سفر ایشان به کوبا یک نقطه بسیار مهم در سلامت مردم بود که امروز نتیجه اش را میبینیم و چه در حوزههای دیگر.
در خصوص استفاده ایران از پولهایی خودش در کره هم تکراری است من بارها گفتم و بازهم میگویم متاسفانه به علت عدم همکاری درست و عدم همکاری درست و وفق مقررات کره ما همچنان دچار مشکلاتی هستیم. امیدواریم که این موضوع زودتر حل شود.
سوال: طی روزهایی که گذشت روزهای پر تنشی را در واشنگتن پشت سر گذاشتیم. میخواستم در این رابطه اظهار نظر کنید؟
پاسخ: بعضی تحولات و اتفاقات ایالات متحده بدون شرح است. اتفاقات ایالات متحده خودش داستان گویی مطلق است و شرم آورترین دولت ایالات متحده به شرم آورترین وضع ممکن در حال اخراج از کاخ سفید است. بدون هیچ گونه روتوش و پوششی، لخت و عریان اقداماتی را که چندین سال است علیه ملت های دیگر با زور، قلدری، قانون گریزی، زدن، کشتن و شکستن انجام داده بود؛ در خانه خودش دید. همان اتاقی که دستور شهادت سردار رشید اسلام، قاسم سلیمانی را داد، همان اتاقی که دستور جنگ تمام عیار علیه ملت ایران را داد، همان اتاقی که شریک جنایات علیه ملت ایران بود؛ همان اتاق هم دستور جنگ علیه دموکراسی در داخل آمریکا را صادر کرد.
این وعده روشن و همیشگی تاریخ است که هیچ کاری و اقدامی نمیکنید مگر اینکه خودتان نتیجه اش را خواهید دید. آنچه که در یک سال گذشته در ایالات متحده در مورد آن سیاه پوست اتفاق افتاد که بی گناه کشته شد؛ جنبش Black Lives Matterو جنبش های دیگری که در این یکسال دیدید، اقدامات فراوانی که رژیم ترامپ کرد؛ همگی به دنیای لیبرال نشان داد حداقل تا سالها بدانند که با چه رهبری به جنگ با دنیا رفته اند. چهار سال هر کاری کردند و از همگی ابزار ها را استفاده کردند تا بر ملت ایران فشار بیاورند. ما البته خوشحال نیستیم و هیچ وقت نبودیم که درد و رنج مردم آمریکا را ببینیم؛ اما واقعیت موضوع است که این مردم قربانیان سیاست های جنگ طلبانه زمامداران خودشان هستند. بسیاری از کشور ها و خونهای به ناحق ریخته شده از افغانستان، یمن و منطقه گرفته تا آمریکای لاتین و شرق دور توسط زمامداران ایالات متحده اتفاق افتاده است. ایالات متحده روزی باید پاسخگوی این خونهای به نا حق ریخته باید باشد. آنچه که در ایالات متحده اتفاق افتاد، سندی است برای اینکه نشان دهد که ما شاید با بدترین رژیم تاریخ ایالات متحده مقابله کردیم و این سند افتخاری است برای ملت ایران.
سوال: نظرتان در مورد اظهار نظر مضحک آقای پمپئو که گفتند ایران سلاح شیمیایی دارد را بفرمایید؟
پاسخ : در خصوص اتهامیکه رژیم در حال اخراج ترامپ از کاخ سفید گفته است. من خدمت شما عرض کنم که ایالات متحده همان کشوری است که وقتی فاجعه حلبچه اتفاق افتاد، تمامی دستگاههای زور، زر و تزویرش را به کار انداخت که قربانی را به عنوان مسبب معرفی کند. یعنی به دنبال این بود که وقتی حلبچه اتفاق افتاد ایران را مسبب اتفاق حلبچه معرفی کند. درحالی که به خوبی می دانستند که صدام حسین چه فاجعه و چه جنایتی را علیه ایران و کردهای محترم و عزیز انجام داده است. این همان کشور است. این همان کشوری است که در این روزهای پایانی تمام تلاشش را میکند تا واقعیت ها را مخدوش کند. اساساً اگر گزارشی را که به اسم انتشار در وب سایت وزارت خارجه آمریکا قرار گرفته را ببینید به روشنی میببینید که چقدر ساختگی و سیاست زده است. ایالات متحده شریک جنایات شیمیایی صدام حسین علیه ایران است. اتهام های ساختگی آنها نیز آن قدر بی پایه و اساس است که بعید می دانم که حتی نویسندگان آن در وزارت خارجه آمریکا نیز باور کنند. اگر به اتفاقاتی که در حلبچه اتفاق افتاد، نگاهی بیندازند؛ حداقل برای نمایش هم که شده اسم کشور آلمان را به عنوان کشوری که کمک کرد بیان میکردند. این سوالها ارزش جواب دادن ندارد. تمام این اقدامات محکوم است و ایالات متحده پاسخگوی تاریخ است برای تمامی جنایاتی که انجام داده است و ایران قربانی اصلی سلاح های شیمیایی است. یکی از بنیادی ترین اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبارزه با استفاده از سلاح شیمیایی در هر حالتی است. تمامی آنهایی که در مجامع بین المللی بودند رویکرد ایران را می دانند و به خوبی در جریانند که ایران تا چه حد به تعیین این استانداردها کمک کرده است. لذا آن گزارش از اساس بی پایه است و بگذارید به حساب روزهای آخری که این رژیم در حال اخراج از کاخ سفید است.
سوال: آقای واعظی گفتند که روابط امارات با ایران به آرامی تغییر کرده است و عربستان سعودی هم از روابط خصمانه خودش با ایران فاصله گرفته است. در رابطه با نشانهها و فکت های تغییر رویکرد عربستان و امارات با ایران صحبت کنید.
پاسخ: ما همیشه به طور مشخص و روشن گفتیم که هر لحظه ای که این کشورها مسیر غلط خودشان را اصلاح کنند و به واقعیت های روابط و منطقه توجه کنند ما آغوشمان باز است. به محض اینکه کویت اعلام کرد تحولاتی برای حل و فصل اختلافات در منطقه در حال رخ دادن؛ استقبال کردیم. با خوشبینی به این تحولات نگاه میکنیم و امیدواریم مسیری که آغاز شده به نقطه خوبی برسد، کشورهای منطقه از جمله امارات و عربستان سعودی ضمن درک درست از وضعیت منطقه بتوانند در مسیری حرکت کنند و ما بتوانیم به یک سازوکار دوجانبه و چند جانبه برای صلح و ثبات پایدار دست پیدا کنیم.
سئوال: نظرتان در مورد سیاسی کردن مسئله سلامت مردم و ممنوعیت وارادات واکسن کرونا از آمریکا و انگلیس چیست؟
پاسخ : اتفاقا موضوع کرونا غیرسیاسی ترین موضوعی بوده است که از روز اول، جمهوری اسلامی ایران با آن درگیر بوده است و اتفاقاً از نظر آنها سیاسی ترین موضوع بوده است که وقیحانه سعی کردهاند که از آن علیه مردم ایران سوء استفاده کنند. شما عزیزان به یاد دارید که وقتی سال گذشته این اتفاق رخ داد، ایران دومین کشوری بود که موضوع کرونا در آن مطرح شد. به خاطر دارید که رژیم فعلی ایالات متحده و برخی از دولتهای اروپایی وقیحانه شادی و پایکوبی کردند. یادتان هست که گمان میکردند کاری که فشار حداکثری شکست خورده شان نمیتواند انجام دهد، کرونا انجام می دهد. آنها علناً مقاله نوشتند، توییت کردند و با شادی گفتند که کاری که کمپین فشار حداکثری ما نتوانست انجام دهد،کرونا انجام می دهد. آن زمان نمی دانستند که همین کرونا در ایالات متحده و انگلیس روزی چند هزار قربانی از آنها خواهد گرفت. آنها امروز همان رویکرد سیاسی زده را از مسیر دیگری ادامه میدهند.
رویکرد ما هیچ وقت سیاسی نبوده است. ایالات متحده کشوری بود که از روز اول تمامی تلاش خود را به کار گرفت که ایران در روزهای سخت کرونا دارو و درمان نداشته باشد. همکاران من در وزارت بهداشت و بیمارستانها، و دوستان بسیار صمیمی من که روزانه در بیمارستانها با بیماران کرونایی در ارتباط بودند؛ در روزهای اول با دست خالی وارد میدان شدند و مجاهدت کردند. من دست آنها را میبوسم. آنها با این بیماری مبارزه کردند و آن را شکست دادند. مردم آگاهانه وارد میدان شدند حالا ما وارد مرحله واکسن شده ایم. در مرحله واکسن هم اینها مدتهاست که محصولات خود را پیش فروش کرده اند و اگر برخی اقدامات هم نشان میدهند از باب نمایشهای فریبکارانه است. بر عکس دولت ایران ماههاست که از مجاری مختلف مسیر دارو و واکسن را پیگیری کرده است. چندین گروه در داخل ایران مسیر واکسن را به صورت مستقل پیگیری کردهاند که وزارت بهداشت باید گزارش دهد. ما به عنوان وزارت امور خارجه با شرکای خود از جمله چین، کوبا و هند مجاری مختلفی را رفتهایم که شما از یکی آنها مطلع شدهاید. ما سعی کردیم این روند با احتیاط کامل جلو برود تا به امروز که به مرحله اجرا رسیده و خدمت مردم ایران گفته شده است؛ آن هم تولید مشترک واکسن با کوبا است که واکسنهای بسیار شناخته شده ای است و در مرحله سوم تست بالینی خود میباشد.
از طرفی ما یکی از ۱۸۰ کشور عضو کوواکس هستیم. از روز اول هم میدانستیم که احتمالا چه مضایقی را امریکاییها و برخی از کشورهای اروپایی برای ما اعمال میکنند و چون انتخاب واکسن اختیاری است واکسنهای معتبر دیگری را درخواست کردیم. لذا تمامی این کارها انجام شده است که پدران، مادران، خواهران و برادران و فرزندان ما همه دسترسی مطمئن و دقیقی به واکسن داشته باشند. اینکه در چارچوب صحبت های مقام معظم رهبری چه واکسنی استفاده شود قطعا تعیین آن به عهده وزارت بهداشت است و گزارشهای آن را میتوانید از آنها بگیرید. من به عنوان سخنگوی وزارت امور خارجه می خواهم به شما عرض کنم که هیچگاه در طول این مسیر نگاه ما برخلاف آنهایی که دوست داشتند استفاده سیاسی کنند، سیاسی نبوده است.
سوال: برخی از تجار بخش خصوصی در در گفتگویی که با همکاران بنده در بخش اقتصادی خبرگزاری دانشجو داشتند، اظهار کردند که علیرغم تمایل برای حضور در سوریه و سرمایه گذاری، مشکلات و موانع بسیاری بر سر راه رفت و آمد این عزیزان به کشور سوریه وجود دارد. در این خصوص توضیح دهید و اینکه وزارت امور خارجه اساساً چه تمهیداتی را برای تسهیل این آمد و شد انجام دادهاست؟
پاسخ :یکی از ضمائم مهم در روابط ما با سوریه، ضمیمه همکاریهای اقتصادی است. البته در موضوع همکاریهای اقتصادی که وزارت خارجه یک بخش پایه و تسهیل کننده است. باید با وزارت صمت و برخی نهادهای و مراجع دیگر که بر اساس مقررات داخلی مسئول برخی همکاریها با سوریه هستند هم، صحبت شود. ما در چارچوب وظایف و اختیارات خودمان تقریباً از هیچ کاری فروگذار نکرده ایم. ملاقات های مکرری بین مقامات سوریه و مقامات ایران بوده است. در سفر وزیر امور خارجه سوریه به ایران، یکی از مهمترین موضوعات مذاکره، همکاریهای اقتصادی و تجاری بود. همچنین ما در حال ترغیب بخش خصوصی هستیم که وارد فعالیت های جدی بشوند. بنده با سفیر سوریه در خصوص همکاریها ملاقاتی داشتم. همچنین نماینده ویژه ما جناب آقای دکتر خاجی در ارتباط مستقیم و مکرر با مقامات سوری در اینجا و آنجا هستند. اینها را عرض میکنم که بگویم به رغم تمامی مضایق، موضوعات مربوط به پروتکل های کرونا و نقش محدود وزارت امور خارجه در برخی از موضوعات، ما تمامی تلاشمان را انجام داده ایم و باز هم انجام خواهیم داد. ما تمامی نهادها، ارگانها و سازمانهایی را که مسئول هستند، مدام در ستاد هماهنگی خارجی دور هم جمع کرده و سعی کرده ایم که کار را تسهیل کنیم. برخی از موانع وجود دارد که از عهده وزارت خارجه خارج است؛ اما ما پیگیریهایمان را انجام داده ایم. ولی یک واقعیتی است که روابط ما با سوریه چنان که باید در ابعاد اقتصادی گسترش پیدا نکرده است. من خواهش میکنم که از نهادها، سازمانها و وزارتخانههای مربوط هم این سوال را بپرسید تا انشاالله کار بهتر جلو برود.
سوال: سوال من در رابطه با بحث نفتکش کره جنوبی است. شما توضیحاتی را دادید اما حالا رسانههای غربی تاکید دارند که ایران گروکشی کرده است و در حقیقت نفت کش را به بهانه آلودگی محیط زیست توقیف کرده است تا از این طریق بتواند به کره فشار بیاورد تا بتواند پولش را دریافت کند. از طرفی هم فرانسه آمریکا و برخی از کشورها در این زمینه موضع گیری کرده اند. میخواستم نظر شما را در این خصوص بدانم.
پاسخ : چون به فرانسه اشاره کردید، من به طور مشخص فرانسه را به رعایت حقوق بین الملل دعوت میکنم. محیط زیست دریایی وفق مقررات حقوق بین الملل باید کاملاً صیانت شود. کشتی کرهای به خاطر آلوده کردن محیط زیست دریایی در خلیج فارس و خطایی که در این حوزه داشته است، با اخطار قبلی و با حکم قضایی به ساحل هدایت شده است. این یک امر کاملا مرسوم فنی است. سانی که به دنبال سیاسی کردن این موضوع هستند، مسیر غلطی را میروند.
دخالت برخی از این کشورها (در این مسئله) جای تعجب دارد. آنها مقررات حقوق بین المللی و جایگاه خود را فراموش میکنند. کشتی کره ای میتواند مانند موارد مشابه، در چارچوب قضایی وکیل بگیرد و پرونده را در مسیر قانونی خود پیگیری کند. ما موظف به حفاظت از محیط زیست دریایی هستیم. اکنون کار در مسیر فنی پیش می رود و ما به طرف کره ای و سایر طرفهای دخیل – منهای ایالات متحده و فرانسه که ورودشان از اساس محلی از اعراب ندارد- مکرر گفته ایم که با سیاسی کردن این مسئله فنی کمکی به حل و فصل آن نمیکنند. امیدواریم که طرف کره ای با ارائه اسناد و مدارک لازم به دادگاه، مسیر عادی را طی کند و در همین مسیر عادی هم ان شاء الله به نتیجه برسد. ما تمامیکمکهای لازم – اعم از کنسولی و غیر کنسولی- را ارائه کرده ایم تا سرنشینان کشتی و خود کشتی در وضعیت مناسبی قرار داشته باشند. (جزئیات این مسئله را) باید از سیستم قضایی و دادگاه محلی پرسید.
سوال: در یونان طرحی به دولت برای گسترش مرزهای این کشور ارائه شده است. دیروز در کمیسیون امنیت ملی مجلس با چند تن از نمایندگان در این باره صحبت کردیم که آیا میتوان لایحه مشابهی از سوی وزارت خارجه پیشنهاد شود که تمامی معاهدات ننگین گذشته (مانند عهدنامه گلستان و ترکمانچای) از طرف ایران باطل اعلام شود؟
پاسخ: من اصلی اساسی را خدمتتان عرض میکنم که عبارت است از احترام به مرزهای بین المللی و حاکمیت ملی کشورها. هر کشوری که بخواهد در مسیر مذکور در سوال گام بردارد، جز به بی ثباتی بیشتر و تضعیف صلح و امنیت بین المللی نخواهد انجامید. البته از جزئیات طرح مجلس یونان مطلع نیستم، اما اصل اساسی و حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران از همان روز اول احترام به مرزهای بین المللی و حاکمیت ملی کشورها بوده است.
سوال: علی رغم اینکه دولت فعلی آمریکا نفسهای آخر خود را میکشد، همچنان برخی کشورها از جمله بعضی از کشورهای منطقه، از تروریسم اقتصادی رژیم آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران حمایت آشکار میکنند. موضع جمهوری اسلامی ایران در این خصوص چیست؟
پاسخ: ایالات متحده آمریکا و رژیم ترامپ تمام توان خود را تا کنون به کار گرفته است. علی رغم این، آنها متوجه شده اند که به هیچ کدام از اهداف خود نرسیده و دارند میراث شکست خورده ای از خود به جای میگذارند. آنها به دنبال اهداف بسیار شومی در ایران و منطقه بودند که به برکت مقاومت این مردم، به برکت زحمت بخش خصوصی، به برکت زحمت جوانان؛ جوانان گمنام در اقصی نقاط دنیا، تبدیل به پروژه ای شکست خورده شد.
سیاست فشار حداکثری، یک شکست حداکثری را برای ایالات متحده به بار آورد. اگر کسی بخواهد در این روزهای آخر خود را به کشتی در حال غرق شدن ترامپ وصل کند به خودش مربوط است، اما همانگونه که وعده الهی است، نصر نزدیک است. این نصر نزدیک شده و در داخل ایران- نه خارج از آن- است؛ در مقاومت ملت ایران، در تاب آوری اقتصاد ملی ایران، در نگاه به درون و در جذب شوکهای فراوانی که با توطئه رژیم ترامپ بر اقتصاد ملی ایران وارد شد. اینها به معنای عدم وجود مشکلات و در سختی نبودن مردم نیست. همچنین به معنای این نیست که نهادهای دولتی موفق شده اند به تمامی وظایف خود عمل کنند، بلکه به این معناست که دولتمردان آمریکایی نتوانستند به اهداف شوم خود برسند.
الحمدالله یک مرحله را به خوبی پشت سر گذاشته ایم و چشم اندازهای بسیار جدی پیش روی ما وجود دارد. آنچه آمارها و پیش بینیهای بانک جهانی میگوید ربطی به خارج از کشور و اتفاقات واشنگتن ندارد؛ آنها 2021 را سال رونق اقتصادی ایران نامیده اند. اینکه نفت ایران بعد از چندین ماه، در اوج تحریم و فشار حداکثری، جهش صادرات پیدا کرد، به خاطر کم شدن فشار حداکثری نبود. بلکه برای این بود که فرزندان این ملت توانستند مسیرشان را پیدا کنند.
واقعیت این است که کشورهای منطقه (در این دوران) روابط بسیار خوبی با ما داشتند و یکی از مجاری همکاریهای ما بودند. بیشترین همکاریهای ما در همین دوران فشار حداکثری با کشورهای منطقه بوده است که جزئیاتش بماند برای روزی که میتوان تمام آن را بازگو کرد.
سوال: بین آماری که از سوی بانک مرکزی و طرف کره ای در مورد مبلغ دارایهای بلوکه شده ایران در کره اعلام شده تناقض وجود دارد. بانک مرکزی این مبلغ را هفت میلیارد دلار و کره جنوبی آن را نه میلیارد دلار اعلام کرده است. با توجه به اینکه وزارت خارجه متولی این پرونده است و در حال حاضر هم مشغول مذاکره در این مورد است، مبلغ دقیق داراییهای ایران چقدر است؟
پاسخ: متولی مذاکرات درخصوص پولهای بلوکه شده ایران بانک مرکزی است. وزرات خارجه به عنوان اینکه هماهنگ کننده کلیه روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران است، این مسئله را هدایت میکند، ولی متولی خاص آن بانک مرکزی است و رقم دقیق و جزئیات مسئله را باید از بانک مرکزی پرسید.
سوال: اگر کره جنوبی به هر دلیلی مطالبات جمهوری اسلامی ایران را پرداخت نکند، ایران چه واکنشی خواهد داشت؟
پاسخ: اصلا امکان عدم پرداخت وجود ندارد. در دنیا قانون جنگل حاکم نیست و معاهدات و وظایف بین المللی مشخص است. ما از تمامی مجاری قانونی استفاده میکنیم و طرف کره ای هم هیچگاه نگفته که این بدهی را نخواهد داد. در مسیر ارزیابیها باید اعتدال و انصاف را رعایت کرد. ضمن آنکه باید گفت دولت کره جنوبی نتوانسته آنچنان که باید و شاید به تعهدات خود عمل کند و پاسخگوی آنها باشد، اما هیچ گاه اصل بدهی و پرداخت آن را انکار نکرده است. آنها بهانههایی آورده اند که از دید ما مقبول نبوده است. هرچه زودتر این بهانهها را کنار گذاشته و پول ملت ایران را بپردازند، بهتر خواهد بود.
سوال: ترکیه به تازگی ساخت سه پایگاه نظامی را در جمهوری آذربایجان آغاز کرده است. آیا این اقدام باعث تشدید منازعات منطقه ای نخواهد شد؟
پاسخ: ما از تفاهم نهم نوامبر استقبال کردیم. در آن تاریخ با نقش آفرینی روسیه، چارچوبی میان آذربایجان و ارمنستان فراهم شد که مبتنی بر غیر نظامیکردن منطقه و ایجاد روابط منطقی تر میان کشورهای درگیر بود. هر اقدامیکه در این چارچوب بوده و کمک کننده باشد، اقدامی درست است و هر اقدامیکه در خلاف این مسیر باشد، غیر سازنده خواهد بود. ما مانند همیشه در چارچوب سیاست خارجی و منافع ملی و منطقه ای خودمان این مسائل را با همسایگانمان مطرح کرده ایم.